O Marco Instrumental da Orientación Laboral. Reflexión por Rocío G.

No módulo 3 do curso achegámonos ao marco instrumental da orientación laboral, onde se fai especial fincapé nas funcións propias que temos que desenvolver como profesionais da orientación laboral.

A Intermediación Laboral

A atención ás persoas demandantes de emprego constitúa a parte esencial do traballo dos profesionais da orientación laboral.

A nosa labor é realizar unha atención individualizada, sendo quen de valorar a situación individual de cada persoa, as súas necesidades concretas para poder ofrecerlle un asesoramento adaptado enfocándonos a unha mellora das súas posibilidades de inserción laboral.

Do conxunto de persoas que atendemos algunhas presentan circunstancias que precisan dun apoio máis especializado, neste caso persoas en situación ou risco de exclusión social ou persoas con discapacidade.

É fundamental que detectemos todas as potencialidades que as persoas nestas situacións teñen, pois independentemente das circunstancias de dificultade que poden ter nese momento, non diminúen o que esa persoa posúe e pode ofrecer. 

Neste caso é preciso detectar e ofrecer cantos recursos sexan precisos para que a persoa normalice a súa situación, informándolle de entidades ou servizos específicos que poden ofertarlle unha asesoramento máis especializado, ou derivándoos directamente a eles.

Debemos ter presente a importancia da nosa labor de intermediación laboral posto que o acceso ao emprego é unha das principais vías de garantía da igualdade de oportunidades, desenvolvemento persoal e participación social.

Itinerarios de Inserción

Non tódalas persoas que pasan polos servizos de orientación presentan as mesmas demandas e necesidades.

 

Os Itinerarios de Inserción constitúen unha fórmula que permite adaptar a cada persoa o proceso de orientación e traballar aqueles aspectos dirixidos a atender as necesidades e deseñar accións encamiñadas a dar cobertura ás mesmas.

Nun primeiro momento ou fase de acollida, é primordial establecer un vínculo xerador de confianza e traballar a motivación da persoa.

Na fase de diagnóstico detectamos as características persoais e aptitudes da persoa tendo en conta o grao de adaptación ás demandas do mercado laboral en función do posible obxectivo profesional, e deseñamos un conxunto de actuacións encamiñadas a solventar aqueles aspectos que poden dificultar a consecución destes obxectivos. Estas poden ser de carácter individual e grupal, segundo cada caso, que poden ser de habilidades, formativas ou de formación ocupacional, accións propias de busca activa de emprego, entre outras.

Unha vez elaborado este itinerario a seguir, expónselle á persoa o documento e logo consensúase con ela, asinando o compromiso que enmarcará a implicación de ámbalas dúas partes para a consecución dos obxectivos establecidos.

A fase de seguimento e acompañamento céntrase en valorar e avaliar aqueles aspectos do itinerario que se van realizando e o grao de implicación e desenvolvemento da persoa nos mesmos. Para elo son fundamentais as entrevistas periódicas para ir avaliando e detectando as dificultades que poidan ir xurdindo no proceso.

O peche do itinerario pode producirse pola consecución dos obxectivos ou parte dos obxectivos previstos ou por incumprimento por parte da persoa orientada dos acordos e compromisos adquiridos.

Procesos Individuais de Orientación

As entrevistas de orientación laboral son fundamentais, como xa se mencionou anteriormente para avaliar á persoa de xeito que poidamos facer un asesoramento adecuado á súa situación en concreto pero tamén constitúen unha forma de analizar á persoa orientada con respecto aos procesos de selección para posibles postos de traballo e determinar a adecuación como posible candidata.

Para elo dende os servizos de orientación debemos ter en conta os coñecementos e aptitudes da persoa pero tamén a motivación, o grao de compromiso e responsabiliade, dispoñibilidade e expectativas.

A persoa orientada debe aproveitar as entrevistas de orientación para aportar toda a información referente a aspectos de cualificación que posúe pero tamén aqueles outros que poden ser moi relevantes no momento de ser valorada como candidata para un proceso selectivo.

 

Análise de Perfís Profesionais e Prospección de Emprego

Coñecer o mercado de traballo e as característas dos perfís profesionais demandados é primordial para o asesoramento ás persoas que orientamos, para ofertarlle e informarlle das accións a levar a cabo e recursos adecuados a adaptar o seu perfil ás demandas das empresas.

En determinados casos a prospección empresarial axuda a dar visibilidade ao servizo e labor de orientación e ofertar á empresa persoas candidatas que se axusten ás necesidades que precisan cubrir. Tamén serían de interese para poder organizar algunha acción formativa con compromiso de contratación ou convenios de prácticas. 

É moi importante buscar e organizar de antemán a información sobre as empresas e actividades profesionais da contorna e preparar a información e o catálogo de servizos que ofertaremos a ditas empresas, pois boa parte do éxito da prospección reside na preparación previa.

Técnicas e Ferramentas para o Acceso ao Emprego e o Autoemprego

Coñecer as técnicas e ferramentas de busca de emprego é determinante para realizar un traballo de asesoramento coa persoa orientada. 

Ofrecer información sobre pautas axeitadas para elaboración dun currículo apropiado para o envío ás empresas e ofertas pode ser determinante na candidatura da persoa perante un proceso de selección.

Así mesmo a preparación e as técnicas de entrevista son aspectos esencias a traballar coas persoas que están a participar en procesos de selección ou están a facer unha busca activa de emprego. Preparar con elas as entrevistas e informarlle das pautas de comportamento e desenvolvemento durante a mesma permitirá ás persoas gañar confianza e defender a súa candidatura, aumentando así as posibilidades de ser seleccionadas para o posto de traballo.

Informar dos recursos e ampliación da rede de contactos e valorar o autoemprego coma unha alternativa cada vez máis viable para a volta ou inclusión no mercado de traballo forma parte das nosas funcións e debemos manternos ao día dos cambios e novas correntes que se están a producir.

O Plan de Empresa

Na situación do mercado laboral actual, con cada vez máis persoas desempregadas e menos ofertas de traballo, o autoemprego é a vía de saída profesional que un considerable número de persoas está a valorar.

Como profesionais da orientación laboral estámonos a atopar con situacións onde as persoas que acoden aos servizos de orientación nos demandan información sobre esta alternativa.

É preciso que coñezamos as características específicas do réxime de traballo por conta propia e das entidades e recursos e persoal técnico que temos onde ofertan un asesoramento profesional neste campo para derivar ás persoas interesadas.

No contexto de crise, a idea de comezar unha actividade emprendedora debe contar coas máximas garantías e o menor risco posible, polo que é preciso elaborar previamente un plan de empresa que analice en profundidade a idoneidade da nosa idea empresarial.

EMPRENDENDO

EMPRENDENDO

Curioso mundo este do emprendemento! Por un lado temos todas as políticas de emprego que, en maior ou menor medida, todas elas te van dirixindo cara ao autoemprego como a solución a todos os teus males laborais. Por outro lado estamos a xente de a pé, xente que, se lle facemos caso ás anteriores políticas, practicamente todos somos posibles emprendedores, mentras non se demostre o contrario. 

Eu non podo deixar de pensar na xente da miña familia que montou empresas, que nun ou noutro momento da súa vida tivo que plantexarse o autoemprego como saída laboral e vital, que sen estudos, sen cartos, con fillos pequenos tivo que ter o arranque de organizar a súa vida partindo case da nada, dispoñendo de local pero tendo que pagar un crédito ao 14% de interese fixo. Os tempos cambiaron? Si, por suposto, nunhas cousas para mellor e noutras para peor. Pero os medos seguro que eran os mesmos.

Para este traballo decidín falar do emprendemento porque neste último mes cadrou que me viñeron a orientación laboral diferentes persoas que, polas súas circunstancias persoais, si se están a plantexar o autoemprego. E o certo é que foron casos que me deron que pensar. Vouvos contar as súas historias a ver se a vós tamén vos fan pensar un pouco neste mundo do emprendemento, tan bonito, tan fácil, con tanto apoio.

DARME DE ALTA? PARA QUE?

O primeiro caso que me fixo pensar foi o dun home de 48 anos, albanel de toda a vida, cunha rede de contactos en empresas e particulares moi moi amplo. Nas empresas non atopa traballo, en parte porque non hai e en parte porque seica con 48 anos xa é un pouco vello. Os particulares é outro mundo. É un bo albanel, rápido e limpo, todo o mundo o sabe, e por riba é barato. Bueno, barato non, que para o que paga xa se sabe que todo sempre é caro, pero si é moito máis barato que calquera empresa á que lle poidas pedir orzamento.

Desde que foi ao paro está a facer chapuzas a amigos, familiares, veciños, amigos de amigos, coñecidos… O boca a boca sempre funcionou e neste momento ten cuberto con “chapuzas” practicamente unha xornada de 40 horas semanais. E ganando cartos, desde logo máis que se estivera contratado con estes contratos cutres que che ofrecen agora.

Ten traballo, gana cartos, cada vez pídenlle máis orzamentos… pero non quere darse de alta en autónomos. Tería seguro? Si. Non tería que traballar ás agachadas e só facendo traballos de interior? Si. Non tería que ir pola noite coma os ladróns para que nono vexan? Tamén. Pero, para que pagar autónomos se total pagas e pagas e non che dan nada a cambio? Polo seguro? Se son autónomo vou traballar aínda que sexa a rastras. Pola pensión? Se ao final pagas toda a vida por unha pensión que non che dá nin para vivir.

E eu só podo pensar no meu irmán, o fontaneiro, pasándoas negras para pagar os autónomos, o aluguer, a luz, os impostos… mentras outros moitos fontaneiros están a traballar exactamente igual que este meu albanel, a metade de prezo, sen estrés ningún por ter que facer os pagos e, algúns incluso, compaxinando os ingresos extras co subsidio de desemprego. Algo terá que cambiar para que ao meu albanel lle resulte rentable darse de alta en autónomos, non? Ou será que é meu irmán o que vai ter que darse de baixa para traballar en negro?

QUE MONTO?

“Ola, veño aquí porque quero montar unha empresa e dixéronme que falara contigo para ver que monto”

Cara de parva que me quedou! Pero imaxinádevos que cara se vos poría a vós se a golpe de luns ás 9.30 da mañá vos entra pola porta unha muller á que non coñeces de nada, á que nunca viches na túa vida, decíndoche que qué negocio monta! Realmente déronme ganas de decirlle “señora, se o soubera xa o tería montado eu!”

Pois nada, que seica alguén lle dixo que viñera pola Casa da Cultura que seguro que lle podiamos decir que negocio podía montar en Brión que lle fora ben. Esto seguro que a Rappel non lle pasou nunca! Porque eu daquela non tiña aínda a man o enlace este das 300 ideas de negocio que poden ter éxito, que se non… xa lle solucionaba a vida á señora alí mesmo!

ONDE ESTÁS QUE NON TE VEXO

Esta moza que nos ocupa plantéxase o autoemprego como unha boa solución para poder compaxinar a vida laboral coa familiar. Ten unha nena de 3 anos que empeza este ano na escola e ela quere un traballo cun horario normal (oito horas, mañá e tarde ou xornada continua) para poder estar ca nena ou un traballo ao que poida levar á nena. Sempre lle gustou o autoemprego e agora si está moi animada. A súa idea é montar unha librería infantil con zona de ocio e obradoiros en Bertamiráns. Xa estivo mirando locais, facendo un pequeño estudo de mercado da zona, mirando a normativa, pero non sabe nin por onde empezar a facer o plan de empresa.

Alguén lle dixo que se achegara ao IGAPE pois alí é onde levan os programas de emprendemento, teñen unha liña de apoio ao emprendedor, titorización para a elaboración do plan de empresa…

E alá foi con toda a ilusión do mundo! Ilusión que lle durou como cinco minutos desde que pisou o edificio do IGAPE. Teñen apoio ao emprendedor, si, pero a través da web e para que te atendan tes que enviarlles xa o plan de empresa practicamente feito. Eles “corríxencho”, dinche que partes hai, perdón, tes que mellorar, a viabilidade bueno, haina que valorar… Axuda? Si ho! Por favor! Na mesma web tes un modelo de plan de empresa, as guías (un pouco antigas ao meu parecer), incluso ferramentas para ver se realmente tes o perfil dun bo emprendedor!

E coma un globo pinchado, así foi perdendo o aire a moza que quería montar unha librería infantil. Menos mal que nono perdeu de todo e segue coa idea a pesar do IGAPE!

E AGORA QUE?

Finalmente o caso que máis me fixo pensar. Veume haberá quince días unha rapaza a unha entrevista de orientación laboral que hai un ano decidiu que quería traballar para ela e montar un centro de apoio educativo.

Empezou a valora a idea, mirou a ver como estaba o mercado na comarca de Santiago, fixo o plan de empresa, neste momento xa ten apalabrado un local en Santa Marta (precioso, barato, nun barrio con proxección e practicamente preparado tendo que facer tan só algunha pequena reforma), con idea de abrir en xaneiro e incluso co que sempre din que é o máis difícil, o financiamento, xa arranxado para asinar cando ela queira.

E aquí vou facer unha breve paréntese. O financiamento. Difícil? Depende. Se tes unha casa, algo de cartos no banco e/ou alguén que te avale non tes problema ningún, crédito hipotecario ao 4% en 12 anos ou crédito personal ao 7/8% en 7/8 anos sen problema a asinar nunha semana. Créditos ICO? Bueeeeno! Podería ser pero obras non cubre e tes que solicitalo xa como empresa. Intereses? O ICO a un 6% e se tes o aval do IGAPE no ano seguinte a que che concedan o crédito pode baixarche o interese a un 4%. O mellor? Que teñas casa, algo de cartos ou un aval, coma sempre.

Volvendo á historia. Xa co plan de empresa, que sempre parece que cando tes o plan de empresa e é viable xa tes o negocio montado, co local e cos cartos, a dous meses da data de apertura que ela mesma se puxo como meta, neste momento está a valorar de novo se montar o negocio ou non. A razón: medo ao fracaso. Non tanto polo crédito, que non é pouco pero é asumible, senón a que a empresa non funcione, vaia mal e teña que pechar. Que fas ante isto?

Aaah! Por certo! Direivos que no banco en ningún momento lle pediron que levara o plan de empresa nin lle preguntaron pola viabilidade!

Se ao final, todo segue coma sempre e as condicións son igual de duras agora que cando a miña familia montou os seus negocios. Pero como eu digo, se miña nai sen estudos e con cinco fillos puido sacar adiante á familia e a tenda, que non imos poder facer nós?